supaipasdaran

 
مانۆڕ نە تەنیا واتا و پێناسەی جیاوازی هەیە و بۆ دەکرێ، بەڵکوو شکڵ و شێوازی جۆراوجۆریشی هەیە و بە پێی هەرکام لەو شکڵ و شێوازانەش ئامانجێکی جیاواز و تایبەت بە خۆی هەیە کە بە پێی ڕێکەوت و شوێنی ئەنجام دانی مانۆڕ تا ئاستێک ئامانجەکانیان ڕوون و ئاشکران. ئەوەی کە لە مێشک و هزری تاکی هەڵکەوتوو لە ناوچەیی ڕۆژهەڵاتی ناڤیندا جێی گرتووە، مانۆڕ تەنیا لە چوارچێوەی نیشاندانی هێزی سەربازیدا خۆی دەبینێتەوە، بەڵام مانۆڕ بە چەند شکڵ و شێوە و پێناسەی جیاوازدا دابەش دەبێ کە هەر کامیان ئامانجێکی تایبەتی هەیە.
-مانۆڕی سەربازی تەک لایەن
-مانۆڕی سەربازی هاوبەش
-مانۆڕی سیاسی،مەدەنی
-مانۆڕی ئابووری و ......هتد
مانۆڕی سەربازی بە واتایی نیشاندانی هێزی سەربازی و توانایی ئەم هێزە بۆ دۆژمنانی وڵاتێک یان هێزێکی چەکدارە، بە تایبەتی ئەگەر ئەم وڵاتە یان ئەم هێزە چەکدارە هەست بە هێرشی بەرامبەر بکات و بە ناڕاستەوخۆ پەیامێک دەداتە هێزی دوژمن، کەواتە مەبەستی ئەنجامدانی مانۆڕی سەربازی پەیامێکە بۆ دەرەوە نەک بۆ ناوخۆ. بە واتایەکی دیکە دەکرێ مانۆڕی سەربازی بە هاوبەشی لە نێوان هێزی سەربازی دوو وڵات دا بەرێوە بچێ، مەبەستی ئەم جۆرە مانۆڕانە دوو لایەنی هەیە: لایەنی یەکم شارەزابوونی یەکێک لەو هێزانە لە جۆگرافیا و تاکتیکی هێزی هاوبەش و وەرگرتنی ئەزموونی نوێیە. لایەنی دووەم، ئەم شێوە مانۆڕانە نیشانەی پتەوبوونی بواری سیاسی و ئابووری ئەم دوو وڵاتە و پەیامێکی هاوبەشە بۆ دوژمنی هاوبەشیان.
 
 
جۆری سێیەمی مانۆڕی سەربازی کە تایبەتمەندە بە وڵاتانی دیکتاتۆر و دەسەڵاتی خۆسەپێن، کە بە مەبەستی ترس و خۆف و چاوترساندنی ناڕەزایەتییە ناوخۆیەکانە. چونکە بەڕێوە بردن و بەڕێوە چوونی مانۆڕی سەربازی لە هەر وڵاتێک دا جیا لە یاسا و ڕێسای نێوخۆیی دەبێ پابەند بوون بە یاسا و ڕێسا جیهانیەکانیش لە بەر چاو بگیرێ، هەر بۆیە وڵاتانی دیکتاتۆر هەموو کات لە بیر و هزری ناوخۆیدا پڕوپاگەندەیی ئەوە دەکات کە وڵات تووشی هەڕەشەی دەرەکی بووە و دەوڵەت دەبێ ڕێگاچارەی پێویست بگرێتە بەر و هەموو کات وانیشان دەدات کە پیلانی دوژمنان بۆ تێکدانی ئاسایش و ئارامشی وڵات پووچەڵکرایەوە، ئەمەش ڕێگا خۆشکەرە بۆ ئەوەی حکومەت لە هەر شوێنێکی وڵات هەست بە ترس و نارەزایەتی بکات بە بیانوی هەڕەشەی دەرەکی هێزی سەربازی بڵاوە پێ بکات و ناڕەزایەتیەکان سەرکووپ بکات. ئێران یەکێک لە وڵاتانەیە کە لە مێژووی چل ساڵ دەسەڵاتداری کۆماری ئیسلامی دا زۆرترین مانۆڕی بەو شێوەیە بەڕێوە بردووە ، هەرچەندە هەموو کات دەسەڵاتدارانی ئێران و بەڕێوەبەرانی ئەم جۆرە مانۆڕانە بۆ بە هێزکردنی هێزی سەربازی و شارەزابوونی ئەم هێزانە لە جۆگرافیا و ئامرازی نوێی سەربازی ڕادەگەیەنن، بەڵام ڕێکەوت و جۆگرافیایی بەڕێوە بردنی ئەم مانۆڕانە سەلمێنەری ئەم ڕاستییەن کە مەبەستی بەڕێوەبردنی ئەم جۆرە مانۆڕانە تەنیا بۆ ترساندن و هەڕەشەکردن لە خەڵکی وەزاڵە هاتووی ئێران ڕێک دەخات. 
 
 
کۆماری ئیسلامی چەندین جار ئەم مانۆڕانەی لە ناوچە جۆراجۆرەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەڕێوە بردووە، بەتایبەتی لە دوای دەستپێکردنی سەر لە نوێ خەباتی سیاسی و سەربازی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا کە خۆی لە چوارچێوەی ڕاسانی ڕۆژهەڵاتدا پێناسە دەکات، بێ گۆمان زۆرێک لەو مانۆڕە سەربازییانەی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا کاریگەریی ڕاسانی ڕۆژهەڵات دەردەخات و ترسێکی گەورەی خستوەتە نێو دڵی دەسەڵاتدارە خۆسەپێنەکانی ئێران و خەو و خەیاڵیان بووتە زەهری ڕۆژانەیان، هەر بۆیە بە ئەنجامدانی مانۆڕی تۆقێنەر دەیانهەوێ خەڵکی پێشمەرگە پەروەر و ئازادیخواز و تەژی لەو دەسەڵاتە چاو ترسێن بکەن.
 
 
-مانۆری سیاسی مەدەنی
مانۆڕی سیاسی زۆرتر تایبەتمەندە بە وڵاتانی فرە حیزبی کە تێدا دەرفەتی چالاکی سیاسی زۆر زیادە و حیزب و ڕێکخراوی سیاسی بە ئایدیا و بیرکردنەوەی جیاوازەوە ئازادی چالاکی و سیاسەتکردنیان هەیە، هەر بۆیە هەر جارە و بە شێوەیەکی مەدەنیانە و بە مێتۆدی کاریگەردانان لە سەر بیرو هزری تاکی دەنگدەر کە لە پرۆسە سیاسی و هەڵبژاردنەکاندا پشتیوانیان لێ بکەن و ببنە فاکتەرێک بۆ سەر دەسەڵاتی سیاسی تا باشتر خزمەتی هاووڵاتیانی خۆیان بکەن.
 
 
بە پێچەوانەی مانۆڕی سەربازی لە وڵاتانی دیکتاتۆر لێدراو دا، بە هۆی پشتگوێ خستنی ویست و داخوازەکانی چین و توێژی جۆراجۆری کۆمەڵگا لە لایەن دەسەڵاتەوە و بێ ئاکام مانەوە و بێ هیوابوون لە پێشکەوتن و خزمەتکردن بە هاووڵاتی لە لایەن دەسەڵاتەوە،خەڵکی ئازادیخواز و وەزاڵە هاتوو بە ناچار حیزب و ڕێکخراوی سیاسی و مەدەنی تایبەت بە ماف و خواستەکانی خۆیان بە شێوەی نهێنی و نیوە ئاشکرا پێکدێنن، جا ئەم حیزب و ڕێکخراوانە بە مەبەستی وەرگرتنی مافی نەتەوەیی بن یان تایبەت بن بە توێژێکی تایبەتی نێو کۆمەڵگابن، بۆ نیشاندانی هێز و کاریگەری خۆیان لەسەر بیروڕای کۆمەڵگا و کاریگەر بوون لە سەر دەسەڵات و پڕۆسەی سیاسی لە وڵاتدا بە شێوازی جۆراوجۆر مانۆڕی سیاسی بە شێوەیەکی مەدنییانە ڕێک دەخەن و بوونی خۆیان دەسەلمێنن .
 
 
جیاوازی ئەم مانۆڕانە لەوەدایە کە دەسەڵات بۆ چاوترساندن و تۆقاندنی خەڵک و بە هەزینەیەکی زۆری مادی و زەرەر گەیاندن بە ڕوحیات و ژینگەی جۆگرافیای ناوچەیەک کە بە مەبەست دەکرێ ئەم مانۆڕانە بەڕێوە دەبات، بەڵام حیزب و ڕێکخراوی خەڵکی کە لە دەرەوەی دەسەڵاتن، پشت بە ئاپۆرای خەڵک و بە هەزینەیەکی کەمی مادی و بەبێ هیچ زەرەر گەیاندنێکی ژینگەیی بە شێوەیەکی مەدەنیانە و بە چوارچێوەیەکی مانۆڕیدا چالاکی بە دژی سیاسەتی تۆقاندن و برسی کردنی خەڵک چالاکی دەکەن. نموونەی هەرە بەرچاو و کاریگەری ئەم شێوازە چالاکی و مانۆرانە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا، مانگرتنی سەرتاسەری ناوچە کوردستانیەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ۲۱ی خەرمانان دا کە بە مەبەستی شەرمەزارکردنی هێرشی مووشەکی بۆ سەر بنکە و بارەگاکانی حیزبی دێموکرات بوو و مانۆڕی دووەمیش لە۱٦/۷/۱۳۹۷دا بوو کە بۆ ناڕەزایەتی لە هەمبەر گرانبوونی کەلوپەڵی پێویستی ژیان و لە بنەڕەتدا نەخێرێکی بە هێزیش بوو بە سیاسەتە چەوتەکانی کۆماری ئیسلامی بەڕێوە چوون، ئەمەش لە کاتێکدا بوو کە مانگرتنی۱٦ی ۷ هاوکات بوو لەگەڵ مانۆڕی سەربازی کۆماری ئیسلامی ئێران لە زۆربەی ناوچەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، ئەمەش جارێکی دیکە نیشان دەدات کە ترس و خۆفی ڕێژیم لە خەڵکی کورد زۆرترە تا لە ناوچەکانی دیکەی ئێران، چونکە هاوکات لە گەڵ ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە زۆربەی شارەکانی ئێران دا مانگرتن هەبوو، کەوایە مانۆڕی خەڵک کاریگەری زۆرترە لە مانۆڕی ترس و تۆقاندنی دەسەڵاتدارانی خۆسەپێن.
 
 
 
نووسین: ئەفشار گێچەیی