what is politics

خوێنەری هێژا وتووێژی بەردەستت یەکێکە لە مژارەکانی گەورە ژووری تێلێگرامی  ڕۆژەڤ لەسەر مژاری سیاسەت چییە؟ و سیاسەت زان کێیە؟ بە مێوانداری بەڕێز سەلاح کۆنەپۆشی ئەنجام دراوە.

دەقی وتووێژەکە لە ژووری رۆژەڤ کراوە و ماڵپەری لاوان لە هیچ وشەیەکی ناوەرۆکی وتووێژەکە بەرپرسیار نیە.

دەقی وتووێژەکە بەم چەشنەیە:

wtwizh lagal salah konaposhyهاشمی: ئەم کاتەتان باش و زۆر سوپاس بۆ هەمووتان، بۆ بەشداری لەم ڕۆژەڤەدا. لەم باسەدا دەمانەوێت باسی ئەو گرووپانە بکەین کە لە سەرەتاوە

ڕۆژەڤ:سیاسەت چۆن پێناسە دەکەن و سیاسەت زان کێیە؟

کۆنەپۆشی:سەیر کەن،لە ساڵی ۱٦٥۱دا تۆماس هۆبز لە بەناو بانگترین کتێبی خۆیدا،باس لە دروستی بوونی دەوڵەتێکی سروشتی و مۆدێلێکی سەرتایی دەکات،واتە بە کار هێنانی هەر ئامڕازێک ئاساییە بۆ گەیشتن بە ئامانجەکان،بەڵام لە ڕاستیدا کردەیی کردنی ئەو مۆدێلە بە زۆر هۆکار دەبێتە هۆی،شەڕی هەمووان دژی هەمووان...ژنە فەیلەسوفی ئاڵمانیش خاتوو هانا ئاڕنێت دەڵێت،جیهان بێ ئەوەی هی ئادەمیزادەکان بێت،پێکهاتووە لە شت و مەکی ناڕێک و پێک،کە هەر کەس مافی خۆیەتی شتێکی پێ زیاد بکا،ئەو جۆرە بووچونەیش هەر هەمان مانای ئەو مۆدێلەی هەیە کە هۆبز باسی دەکات و دەبێتە هۆی شەڕی هەمووان دژی هەمووان،،،بە گشتی بۆ ڕێک و پێک کاری و کەڵک وەرگرتن لە لوژیک،سیاسەت وەک؟پرۆسەیەک یان شێوازێک هات و بووە ناوەندی بڕیار دانی گرووپەکان و دەوڵەتەکان.سیاسەت چیە؟نیکۆلۆ ماکیاڤلی فەیلەسوفی ئیتالی دەڵێت،سیاسەت زانستێکی سەربەخۆیە و تێکڕای مرۆڤەکان مافیانە بەداری تێدا بکەن،بە ڕای منیش کێ توانی باش لە زانستە سەربەخۆیە تێبگات و لە هونەری بەڕێوەبردنی کارەکانی دا کەڵکی لێوەرگرێ،ئەوا ئەو کەسە سیاسەتمدارە،جا چ سەوزە فرۆشێک بێ،یان بەرپرسی گرووپ،یان خۆ کاربەدەستێ.

ڕۆژەڤ:ئایا دەتوانین بێژین بە ئەندازەی تاکەکانی کۆمەڵگە سیاسەت زانمان هەیە؟?

کۆنەپۆشی:ئەرەستوو دەڵێت،مرۆڤ ئاژەڵێکی سیاسییە،ئەمە وتەیە خۆی لە خۆیدا ئەوە دەگەیەنێت کە تێکڕای مرۆڤەکان زەڕەیەک لەو زانستە سەربەخۆیە کا ماکیاڤلی باسی دەکات لە کەللەیاندا هەیە،بەڵام کێ توانی باش کەڵکی لێوەر گرێ ئەوە سیاسی ترە،هەڵبەت ڕەنگبێ بێژن ئەی شاعیرەکان سیاسین یان نا؟بێ گومان بەڵێ،بەڵام شاعیر زیاتر کار لە سەر ستاتیکا دەکات،واتە جوان ناسی،ئیشی ستاتیکایش کەشف کردنی جوانیەکان لە ناو هونەر و شێعر و سیاسەتدا،بۆ نموونە گەر سەیری سێعری وەفایی بکەین دابەشە لە نێوان ڕۆمانسییەت و سیاسەتدا،به جۆرێک سیاسەت لە شێعری و لە سەری دایه،وەختێ شێخ عوبەیدوڵای نەهری دەگات بە دەسەڵات و ئەچێتە لای و چەن ساڵێک هاوکاری دەبێت

ڕۆژەڤ : ئایا سیاسه ت تکنیکی دروو وتنه ؟?:

کۆنەپۆشی:نا،ئەمە ڕاست نیە،سیاسەت پرۆسەیەک یان شێوازی وەرگرتنی بڕیارە بۆ ناوەند و گرووپ و دەوڵەتەکان...سیاسەت هونەری بەڕێوە بردنی دەسەڵات...بەڵام گەر لە ئاستی دونیا بۆ پێناسەی سیاسەت دابەزینەی ئەم دەڤەری کوردی تێدا دەژی،بەداخەوە ئەبێت بڵێم ڕاستە،کە سیاسەت تیکنیکی درۆ و دووڕووییە،بە جۆرێک سەرۆک و بەرپرسەکانی ئێمە چەمکی سیاسەتیان پیس کردووە،ڕەنگە ئەگەر بڵێم سیاسەت و جوانی وەک گوڵ و پەپوولە پەیوەندییان پێکەوە هەیە؟پێتان سیر بێ

ڕۆژەڤ:زۆر جار دەبیسین دەڵێن سیاسەت دایک و باوک نییە و کەسانێکیتر دڵێین حەتمەن دەبێ لەگەڵ نەیارانی هزری خۆت ئینسانی مامەڵە بکەی لەگەڵ کامیانی؟?

کۆنەپۆشی:ماکیاڤلی دەڵێت،سیاسەت وەک زانستێکی سەربەخۆ پەیوەندی نیە بە ئێخلاقەوە،واتە ئەو هەر جۆرە مامەڵەیەکی ناشیرینی سیاسەتمەداران ئەخاتە خانەی بێ ئێخلاقیەوە،بەڵام وا نیە،هەر بۆ نموونە لە ناو کورد دا سەرۆکی وا هەبووە ئێخلاقی هێناوەتە ناو سیاسەتەوە و کردەیی کردووە،ئەم جۆرە کارەیشی بریتییە لەو جووانییە کەلە سیاسەت و دەروونی هندێ سیاسەتمەدار دا هەیە،..گەر سیاسەت بێ دایک و باوک بێ،ئەواتێکڕای ئێمەی مرۆڤیش بێ دایک و باوین،وەک وتم چونکی ئەرەستوو دەڵێت،مرۆڤ ئاژەڵێکی سیاسییە...بە ڕای من وەک چۆن مرۆڤ خاوەنی شۆناسە،ئاواها سیاسەتیش شۆناسی هەیە،وەک چۆن چەمکەکانی تر وەکو،دیموکراسی وفیدڕاڵیزم و لیبڕاڵیزم و کۆمۆنیزم و هتد پێناسەیان هەیە،سیاسەتیش بە هەمان شێوە پێناسەی هەیە،بەڵام چۆن کردنی سیاسەت و بەڕێوەبردنی ئەرکەکان موهیمن

ڕۆژڤ : ئه خلاق و راستی ده سیاسه ت دا چۆن پێناسه ده که ن ؟ ئایا هاورای کە ئەڵێین : صداقت بهترین سیاست است ?

کۆنەپۆشی:چرچیل دەڵێت،لە سیاسەتدا هاوڕێی هەمیشەیی بوونی نیە،بەڵکو بەرژەوەندیی هەمیشەیی بوونی هەیە...زۆر کەس پێیان وایە سیاسەت و ئێخلاق وەکو شاعیر و پادشا وان قەت یەک ناخوێننەوە،وەکو دوو پۆل وان هەرگیز ناگەن بە یەک،بەڵام لای من ئێخلاق و جوانی و سیاسەت تێکڕای هەر سێکەیان چەمکێکن کە لە ناو یەکدا تەواو دەبن،لەبیرمان نەچێ،کەسێکی وەک پابلو نرودا شاعیریش بوو لە هەمانکاتدا سیاسەتمەداریش بوو،یان هۆشی مین تەنیا شاعیرێک بوو و بەس بەڵام لەناکاو لە ناو پلەی یەکەمی سیاسەتمداران و دەسەڵاتدارانەوە دەرکەوت،چێگوار شێعریی دەنووسی و سیاسەتیشی دەکرد،ئەمە دیوی ئەو دیوی سیاسەت نیشان ئەدا کە بریتییە لە ئێخلاق و جوانی...من پێم وابێ لە سیاسەتدا درۆیش دەکرێ،هەر وەک چۆن نووسەر و ڕەخنە گریش درۆ دەکەن،،،بە گشتی من کێشەی سیاسەتدا لەوە دا دەبینم کە سیاسەتمەداران زیاتر لە سەر لایەنی بەرژەوەندی و درۆیینەکەی کار دەکەن بەتایبەتی لە وڵاتی ئێمە...ئەگینا وەختێ لە یاباندا چەند چرکەیەک کارەبا دەبڕدرێت یان لەهندێ وڵاتی ئەورووپایی دا پرۆژەیەکی خزمەت گوزاری شکەست دێنێ،چەندین بەرپرس و سیاسی دەست لە کار دەکێشنەوە،ئەی ئەم ئێخلاق نیە چیە؟

ڕۆژڤ: تاکی سیاسه ت وان چۆن ته ربیه ت ده کرێ  و  چ خولقیاتێکی هه یه ؟ ?

کۆنەپۆشی:اکی سیاسەتوان پێویستە لە سەری کە زانستی سیاسەت بخوێنێ،بزانێ چۆن و بۆچی وشەی پۆلیتیچ لە یۆنانەوە سەری هەڵدا و گرینگی هاتنی ئەو دەستەواژەیە چۆن بوو،دواتر مێژووی ئەوانەی کە پێش خۆی سیاسەتیان کرد بزانێ،لە دیرۆکی وڵاتەکەی خۆی بە باشی شارەزا بێت،تووێژینەوە لە سەر چەمکی سیاسەت بکات،کەمن ئەوا مرۆڤە سیاسیانەی ناو دونیای سیاسەتی پەرتووک و چامە و تووێژینەوەی لەسەر سیاسەت لە دوای خۆی جێهێشتبێت،ئەوەیش کە جێیهێشتووە بووەتە فیگەرێکی سەرەکی ناو دونیای سیاسەت...

ڕۆژەڤ :ئایا به رێزتان هاوران که ئەڵێین:

رفاقت در مقابل سیاست حماقت است و سیاست در مقابل رفاقت خیانت ؟ ?

کۆنەپۆشی:نە هاوڕییەتی لە بەرانبەر سیاسەتدا گەمژەییە و نە سیاسەتیش لە بەرانبەر هاوڕێیەتیدا خەیانەتە،ئەوەی کە دەوترێ مۆدێلێکە زیاتر باندی قاچاخ بەرانی مەواد و مرۆڤ و مافیاکان پەیرەوی دەکەن،ئەوەیش لە ناو سیاسەتدا ئەوەی پەیرەو کرد دز و گەندەڵ و مافیایە،،،ئەگینا دەتوانی هاوڕێیەتیش بکەیت و لە ناو سیاسەتدا بی،یان خۆ سیاسەتمەدار بیت و خەیانەت بە هاوڕێکانت نەکەی....ئەم جۆرە مۆدێلە پەیوەندی بە ویژدان و ناخی مرۆڤەوە هەیە،مرۆڤی وا هەیە سیاسیە و ناخی پاکە،هەیشە ناسیاسییە و ناخی پیسە

ڕۆژەڤ:به رێز گیان , ده توانین بلین سیاسه ت واتا ,, یافتن راه حل صحیح دفاع از منافع شخصی , حزبی و ملی ؟

کۆنەپۆشی:سیاسەت بریتییە لە هەموو ئەو کردەوەی ئەرێنییانەی کەسێک کە لە پێناو کۆدا ئەیکات،یان تێکڕای ئەو بەرگرییانەی کە حیزبێک لە نەتەوەکەی دەیکا،ئەگینا بە پێچەوانەوە سیاسەت گەر لە پێناو تاکێکا یان حیزبێکا کرا،باش نیە و ڕوخسارێکی ناشیرینی هەیە....دیارە ئەم پرسیارە زۆرتر هەڵدەگرێ،هەڵبەت زۆر مەسەلەی تر هەیە کە کات نەزوو باسی لێوە بکەین،وەک چ جۆرە سیاسەت کردنێک ناهومێدی دێنێت؟یان سیاسەت و جیاواز چیە؟وهتد...

ڕۆژەڤ: تکایه ته حلیلی به رێزتان له سه ر بابه تیک له ژیر ناوی { فرد سیاست مدار باید قدرت تجزیە , تحلیل و شناسای روندها را داشته باشد } چییه ؟?

کۆنەپۆشی:مرۆڤی سیاسی ڕاستە دەبێت تەوانایی شرۆڤە کردنی بابەتەکان و مەسەلەکانی هەبێت،بە جۆرێک ڕەسا بێت لە قسە کردن و دەربڕینی بیرو ڕای دا،کە بتوانێ باندۆڕ دانەر بێت،بەڵام هێز دابەش بوون بە چ مانایەک،بەو مانایە کە بتوانێ لە سیاسەت دا جۆرێک فیکری نوێ بێنێتە کایەوە کە جیاواز بێت لە هەموو ئەو سیاسەتانەی لە ڕابردوودا کراون،جوانی سیاسەت لەوە دایە کەتوانای بەڕێوەبردنی شار و کۆمەڵگای هەیە،توانایی پێناسە کردنی سیستەم و داهێنانی یاسای هەیە،ئەمجۆرەیش لە کردەوەی سیاسەت ناوی زانستێکی سەربەخۆیە دابڕاو لە زانستەکانی تر کە بە تەنیا،پرۆسەیەکە بۆ شێوازی بڕیار دانی ناوەندەکان،فەیلەسوفان و شاعیران و ڕۆشنبیران هەر چەندژیریش بن،توانایی ڕێکخستن و بەڕێوەبردنیان نیە،

ڕۆژڤ :ئایا بۆ بابه تێکی گرینگی وه ک / تصمیم گیری/   سیاسه ت وان  له سه ر واقعیات کار ده کات یان عه رزی واقع مه یدانی  ؟?

کۆنەپۆشی:سیاسەت لە سەر واقعییەتەکان کار دەکات،سەیرکەن تۆ ئەگەر بتهەوێ،زانیاری درووستت لە سەر دونیا دەست بکەوێ،نابێ سوراخی هونەر و ئەدەبیات بگری،چوونکی هونەر و ئەدەبیات تەنیا کاریگەری ئێخلاقی و پەروەردەیی لە دوای خۆیان جێ دێڵن،بەڵام بۆ زانیاری دروست دەسکەوتن لە سەر دونیا،دەتوانی سەردانی ناو سیاسەت بکەی،ئەم خاڵە خۆی سەلمێنەری ئەوەیە کە سیاسەت لە سەر واقعییات و ئەرزی واقع کار دەکات تا خەیاڵ و یۆتۆپیا و فانتازی،هەڵبەت ئەبێت ئەوەیش بڵێم هەموو کارێکی هونەریش بریتییە لە سیاسەت،هونەر لایەنە جوانەکە سیاسەتە بە ڕای من

ڕۆژەڤ : که ی ده توانین بئژین که سیاسه ت وان بووته , هۆنه رمه ندی کومه لگا ؟?

کۆنەپۆشی:لە ناو هزری سیاسی دا ماڕکسیستەکان گرینگی زۆریان بە هونەر داوە و لە سەر ئەو باسە لێدوانیان داوە. لە خودی مارکس را بگرە تا دەگاتە ئاڵتۆسێر و هەروەها قوتابخانەی فڕانکفۆڕت کە هەڵوێستەی زۆریان لە سەر هونەر کردووە. هونەر بە نیشاندانی واقیعی کۆمەڵگا و مەینەتیەکان دەتوانێ رۆڵی سەرەکی لە گۆڕانکاریە سیاسیەکان دا ببێت. ئەگەر ئاوڕێک لە مێژووی ئەدەبیاتی روسیا بدەینەوە زۆربەی نووسەرەکان مەینەتیەکانی خەڵکیان دەکردە بابەتی نووسینەکانیان و بە شێوەیەکی ریالیستانە لە هەوڵی کەڵک وەرگرتن لە ئازارەکانی خەڵک بۆ ئافراندنی بەرهەمە ناوازەکانیان دابوون. لە خۆڕا نیە کە لنین، “تۆلستۆی و بەرهەمەکانی تۆلستۆی بە ئاوێنەی باڵانوێنی شۆڕشی ئۆکتۆبەر دەزانێ

. بێجگە لە ماڕکسیستەکان هونەرمەند و نووسەرانێکی زۆریش باسیان لەوە کردووە کە هونەر نابێت بێدەنگ بێت لە ئاستی بارودۆخی کۆمەڵایەتی و هونەری راستەقینە بە هونەرێک دەزانن کە لە خزمەت ژیانی مرۆڤ دەبێت. هەموومان ئەو قسەیەی وێنەکێشی بەناوبانگ پیکاسۆمان بیستووە کە دەڵێت: “هونەر ئامرازێک نیە بۆ رازاندنەوەی ماڵی دەوڵەمەندەکان، بەڵکوو چەکێکە بۆ شەڕکردن“. فرێدریک جەیمسۆن دەڵێت کە “هونەر بابەتێکی تەواو سیاسیە".

نوسەری بەناوبانگ شیللەر دەڵیت: ” ئازادی تەواوترین بەرهەمی هونەریە“.

ژان پۆل سارتر، گۆستاو فلۆبێری بە کەسێکی کۆنسەرڤاتیو دەزانی، چونکە فلۆبێر رقی لە کرێکاران و شۆڕشەکەیان بوو و دەیویست ئەدەبیات پاک بکاتەوە لە وشەکانی ئەوان.

تەواوی ئەو دەربڕینانە نیشاندەری ئەوەن کە هونەر دەتوانێ رۆڵی سەرەکی بگێڕی و لە سیاسەت دا کەڵکی لێ وەربگیرێ بۆ گۆڕینی بارودۆخی ناخۆش. هەروەها ئەوەمان پێ دەڵێن کە هونەر شتێکی ناسیاسی نیە بەڵکوو هەروەک ئاماژەمان پێدا، بە گوتەی جەیمسۆن“هونەر بابەتێکی تەواو سیاسیە“. کەواتە دەبێ هونەر رووبکاتە کۆمەڵگا و ببێتە ئاوێنەیەک بۆ نیشاندانی مەینەتیەکان و وشیارکردنەوەی خەڵک لێیان و ناساندنیان بە بێ مەینەتەکان.....هەموو سیاسییەک یان ڕوونتر بیڵێم هەموو ئادەمیزادێک هەم هونەر و هەمیش سیاسەت لە ناخی دا بوونی هەیە،ئەوەی کەسیاسەتمەدارە لەسەر لایەنی واقیع کاری کردووە،ئەوەیش کە هونەرمەندە لە سەر لایەنی خەیاڵ،خۆی هەموو وجودی ئینسان و هەمیش بوونی دونیا بە سەر دوو بەشدا دابەش بووە،خەیاڵ وواقیع،دوو دیوی تەواو کەری یەکتر،،،ڕەنگە هونەرمەند بتوانێ سیاسەت بکێشێتەوە لە شێوەی تابلۆدا،یان بیڵێتەوە لە دەربڕینی گۆرانیدا،یان خۆ وتنی شێعردا،سیاسەت کە وتراوە یان کێشراوە یان خۆ دەبڕدرا ئەبێتە خەیاڵ،سیاسەت ئەو کاتە سیاسەتە کە کردەییکرا،بۆیە زۆر جاران شاعیران دەتوانن سیاسی بن چونکی سیاسەت دەڵێنەوە،بەڵام سیاسەتمەداران ناتوانن شاعیر بن چونکی سیاسەتدەکەن

ڕۆژەڤ: تکایه جیاۆازی به ینی , ئیدئولووژی و سیاسەتمان بۆکەنەوە.?

کۆنەپۆشی:لە پێشدا حەزم لێیە زۆ تەواو کردنی پریاری پێسوو،باس لە بۆچونی کانتیش بکەم لە سەر جوانناسی،وردبین ترین و  کاریگەرترین تیۆریسیەنی جوانیناسی ئیمانوێل کانتە. کتێبی “رەخنەی عەقڵی پەتی” کانت بە دەسپێکی جوانیناسی مۆدێرن دێتە هەژمار. کانت کە وەکوو فۆڕماڵیستێک ناسراوە پێی وابوو کە پێویست ناکات بەرهەمێکی هونەری خاوەن ناواخنێک بێت کە مرۆڤ پێی دەبەخشێ بەڵکوو دەبێ جوانی لە فۆڕم و رواڵەتی خۆی دابێت، دەبێ جوانی بە دەر لە هەموو حەزێکی دیکە و بەتاڵ لە هەموو کۆنسێپتێک بێت. بەوپێیە بە بڕوای کانت شتە جوانەکان زۆر کەمن و رەنگە جوانی تەنها لە ناو سروشت دا دەست بکەوێ. چونکە هونەر تێکەڵ بە خولیای مرۆڤ کراوە و چێژی جوانی چێژێکی بێگەرد نەماوەتەوە. ئەوە قسەی کانتە کە دەڵێت: “ئەو شتە جوانە کە لە کاتی چێژبردن دا بێجگە لە جوانی هیچ شتێکی دیکە و هیچ کۆنسێپتێک لە گەڵی لە ئارا دا نیە".

چونکە بە بڕوای ئەو دنیای دەرەوە دەتوانێ خۆی لە گەڵ زێهنی مرۆڤ دا رێکبخات. واتە خودی جوانی لە پێش دەرک کردنی جوانی دایە...ڕەنگە سەرەکیترین جیاوازی نێوان سیاسەت و ئایدۆلۆژی ئەوە بێت کە،ئایدۆلۆژیستەکان دەیانهەوێ بۆچوونی خۆیان بسەپێنن و سەری خەن،بەڵام سیاسەت دەیهەوەێ زانستێک کردەیی بکا کە لە خزمەت خەڵک و کۆمەڵگادا بێت بۆ بەرەو پێشەوە چوون،،،ئایدۆلۆژی چ کۆمەنیستی بێت یان دینی،وەکو یەک و هاو تەریب مەترسییان هەیە،بۆ نموونە کۆمۆنیستێک دەیهەوێ دین بسڕێتەوە یان دیندارێک دەیهەوێ بێ دین نەهێڵێ،کەواتە هەر دوویان خەتەرناکن،چوونکی نە دەکرێ بێ دین بکەیتە دەرەوەی کۆمەڵگا و نە دینداریش...

ڕۆژەڤ: ئایا گه وره ترین چالیش و کوسپی به رده س سیاسه ت وانه کان , زاڵ بوونی ئیدئولۆژی کانه  به سه ر کومه لگا دا ؟ ?

کۆنەپۆشی:ئێمە پێویستە ئەم پرسیارە لە خۆمان بپرسن.کە ئایا سیاسەت تەنها پەیوەستە بە بوارێکەوە یان لە ناو هەموو بوارەکانی ژیان دا خۆی مەڵاس داوە. ؟؟؟

ئەدریان لیفتویچ بڕوای وایە کە “سیاسەت لە ناو دڵی هەموو چالاکیەکی کۆمەڵایەتی، فەرمی، نافەرمی، تایبەتی و گشتی دا هەیە و هەروەها لە ناو هەموو گروپە ئینسانیەکان، کۆمەڵگاکان و دامەزراوەکانیش"

ژاک رانسیەر وەکوو بیرمەندێکی دیاری بواری جوانیناسی کە لە سەر پەیوەندی نێوان جوانیناسی و سیاسەت کاری کردووە بڕوای وایە کە ئەفلاتوون غەدری لە هونەر کردووە چونکە هونەرمەندانی رێگە نەداوە لە ناو یۆتۆپیاکەی دا. هەروەها ئەو باوەڕەی ئەفلاتوون بە هەڵە دەزانێت کە پێی وایە سیاسەت بەس تایبەتە بە کەسانێکی دەگمەن کە بۆ ئەو مەبەستە راهێنراون. بە بڕوای رانسیەر ئێمە سیاسەتمان تێپەڕاندووە و ئێستا سەردەمی بابەتی سیاسیە. وەکوو مانس شپێربەر دەڵێت: “دوای ئەوەی کە چەمکی شارۆمەند و شارۆمەند لە دایک بوو، سیاسەت و بیرکردنەوەی سیاسیش هاتە گۆڕێ” .

واتە دەتوانین بڵێین کە جوانیناسی و سیاسەت پێکەوە هاوکات لە دایک بوون چونکە سەردەمی شۆڕشی فەڕەنسا و لە دایکبوونی شارۆمەند هاوکات بووە لە گەڵ بڵاوبوونەوەی کتێبەکەی بۆمگارتن. هەروەها زۆر کەس لەوانە لۆکاچ، برێشت، بێنیامین و ژانت وۆڵف پێان وایە کە هونەر و سیاسەت شانبەشان و بە رێگەی جوانیناسی دا رێیان بڕیوە.

بێجگە لە رانسیەر کەسانێکی تریش پێیان وایە کە ئێمە لە سەردەمی پۆست- سیاسەت دا دەژین و سیاسەت چیتر ئەو شتە نیە کە بەس تایبەت بێت بە کۆشکی پاشاکان و بڕیاری ناو ژوورە داخراوەکان. یەکێک لەوانە ئەنتۆنی گیدنزە کە پێی وایە ئێمە لەم سەردەمە دا ژیانمان سیاسی نیە بەڵکوو سیاسەتی ژیانمان هەیە. یان ئۆلریش بێک کە بڕوای وایە “سیاسەت چیتر بە مانای دەوڵەت و سیستمی حوکمڕانی نیە"....من پێم وا نیە کۆسپی سەر ڕێگای سیاسەت وانان،ئایدولۆژییەکان بێت،چوونکی ئایدۆلۆژی هەر چەند بەهێزیش بێت،لە بەرانبەر سیاسەتێکی ڕاستیندا بچووک دەبێتەوە یان دەتوێتەوە،لە دوای سەدەی هەژدە ناپیلئۆن باناپارت لە ڕێگای سیاسەتێکی درووستەوە تووانای ئەو کلیسایە دابخات لە ناوەندی ئەوروپادا کە کارێ ،،تەفتیشی عەقاید،،واتە داماڵینی بیر و ڕا بوو،ئەو کلێسایەی کە ڕێنسانسی بە کوفر دەزانی و هەڕەشەی و دادگایی گالیلەیان کرد کاتێ وتی،زەوی بە دەوری خۆردا ئەسوڕێتەوە،ئەو کلێسایەی هەر شتێ بە دوور بووایە لە ئەنجیل به کوفری دەزانی،ناپیلئون لە ڕێگای سیاسەتێکی دروستەوە وتی کە،باشترە ئەو کلیسایە دابخرێ و مرۆڤ ئازاد بێ چلۆن دەخوازێ بیر بکاتەوە،کەواتە ئایدولۆژی کۆسپ نیە لە بەرانبەر سیاسەتواناندا بەڵکو ناشارەزایی و نەخوێندنەوە و تێنەگەیشتن خۆیان لە زۆر چەمک ڕێگرە لە بەرانبەر خودی خۆیاندا...

ڕۆژەڤ : ده زانستی سیاسی دا هیچ شتێک به های  مۆتله ق و دائیمی نییه  ,,, مه به ست له م بابه ته چییه ؟ ?

کۆنەپۆشی:هەمیشە لە ناو دینەکان و ئایدۆلۆژیکەکاندا شتی موتڵەق و هەمیشەیی هەیە،شتێک کە موتڵەق بوو،یان هەمیشەیی بۆگەن دەکات،جا ئەو شتە کتێبێکی دینی بێت یان کتێبی مارکس و ئەنگڵس و لێنین و ئانتۆنیۆ گرامشی،،،باشی سیاسەت لەوەدایە ناهێڵێ شتەکان بە نەگۆڕی بمێننەوە،سیاسەت زانستێکە بە مانا واقیعییەکەی بەردەوام داهێنان و ئاڵوگۆڕ دروست دەکات،جا ئەگەر سیاسەت موتڵەق بوایە ئێستا ئەویش سیستەمێک جێگای گرتبووەوە و ببووە دەستەواژەیەکی زیادە و بێ کەڵک

ڕۆژەڤ:هاوڕێی ئازیز تا چەند هاوڕای لە سەر ئەو بابەتە: لە ئایدولوژی دا کشانەوە شکست بە حیساب دێت بەس لە سیاسەتدا دا دەکرێ وەک تاکتیک پێناسە  بکرێت؟

کۆنەپۆشی:د.قاسملوو دەڵێت،کێشەی کورد ئەوەیە کە سیاسەتی سفر و سەت دەکات،یان هەموو شتێک یان هیچ،د.قاسملوو پێی وابوو لە سیاسەتدا دەبێت هەنگاوی بچیتە پێش و پاشان بکشێیتەوە،یان شتێ وەر بگریت و بێیتە دواوە،لە ڕاستیدا ئەوەی ئەو باسی دەکات واقیع و ئۆسۆڵی سیاسەتە،چونکی پاش ئەوەی شتێکت وەرگرت دەکرێ بکشێیتەوە و بیر بکەیتەوە و خۆ تەیار بکەی بۆ وەرگرتنی شتێکی تر،،،سەرنج بدەن بۆ کۆمۆنیزم ڕووخا؟کۆمۆنیزم وەک ئایدۆلۆژییەک پێی وابوو تا چەسپاندنی سوسیالیزم دەبێت توند وتیژ بێت و لە هیچ شتێک سڵ نەکات بۆ بنەجێ کردنی ئەو سیستمە و هەر جۆرە کشانەوەیەکی بە شکەست و خەیانەت دەزانی،بۆیە لە دواجاردا ڕووخا و فەشەلی هێنا،بەڵام ئەگەر هەنگاوێ چووایەتە پێشێ و پشوویەکی وەر بگرتایە،ڕەنگبوو ئێستا سەربکەوتبا...خۆ لە سیاسەتدا کەم جار کشانەوە هەیە،بەڵکو زۆر جار پشوو وەرگرتن هەیە

ڕۆژڤ : ئه رکی سیاسه ت وان بوو په یوە ندی { ده سه لات  و  کومه لگا } دا چوون پێناسه ئه که ن ؟

کۆنەپۆشی:من باوەڕم بەو وتەیە هەیە کە دەڵێت،لە سیاسەتدا ڕەش و سپی نیە،بەڵام بە چ مانایەک؟بەو مانایە سیاسەت ناتوانێ بەردەوام ڕەنگێکی هەبێ،سیاسەت بریتییە لەو سێحرەی کە بە ڕەنگەکان دەیکات.....ئەرکی سیاسەتوان ئەوەیە سیاسەت بکاتە پردێک لە نێوان خەڵک و دەسەڵاتدا،،،نەک بیکاتە ڕووخسارێکی ناشیرین و بزێو لە بەر چاوی خەڵک و کۆمەڵگادا،،،سیاسەتوانەکان دەبێت ئەو وتەیەی ماکیاڤلی بزانن،کە دەڵێت،سیاسەت زانستێکی سەربەخۆیە و هەموو کەس مافیەتی بەشداری تێدا بکات،ئەگەر ئەوەیان زانی ئەوا سیاسەت ناخەنە پاوانی چینێک و ڕێگا ئەدەن بە شارەزایانی سیاسەت بێنە ناو ساحەی سیاسەتەوە و به کردەیی کردنی ڕامیارییەکی باش وڵات پێش بەرن...بەڵام بە داخەوە سیاسەتوانانی کورد کامڵەن باوەڕیان بەو وتەیەی ئەفلاتون هەیە،کەدەڵێت،پێویستە سیاسەت تەنیا لە پاوانی چینی ئەرەستوو کراتدا بێت،واتە چینی ئاغا و خاندانەکان،ئەو وتەیەی ئەفلاتون نەک هەر شکەستی هێنا،بەڵکو کارل پۆپەر،لە کتێبی،،کۆمەڵگای کراوە و دوژمنەکانی،،هێرشکی بەرینی دەکاتە سەر

ڕۆژەڤ:بۆچی پیاوه سیایه ت وانه کان ته نیا له کۆت و شه لواری ره نگی تییره  واتا ره ش یان سۆرمه یی که لک وه رده گرن؟?

کۆنەپۆشی:گەر کتێبی کەشتی فریشتەکانی بەختیار عەلی تان خوێندبێتەوە،بەرگی یەکەم و دووهەمی ئەو ڕۆمانە کە هەر بەرگێکیان زیاتر لە هەزار لاپەڕەیە و بەرگی سێهەمی هێشتا چاپ نەبووە،باس لە گۆڕینی جل و بەرگ و ڕوخساری سیاسییەکان دەکات،باس لەوە دەکات لە دوای ڕاپەڕین هەر سیاسییەکی کوردی باشوور لە باتی ئەوە پێناسیەکی دووبارەی ئازادی بکەنەو بۆ بڕێوەبردن و کار و چالاکی و سیاسەتی کوردی پێش بەرن،هەر یەکێکیان هات و لە گەڵ گۆڕینی بازاڕ و هاتنە کایەی شتوومەکی نوێەوە،هاتن شارەزایەکی جل و بەرگ و مۆدێلیان گرت بۆ گۆڕینی سەر و ڕوخساریان،بۆ گۆڕینی فرمی ڕۆیشتن و چوونیان،لە کاتێکدا نەیانتووانی زەڕەیەک ناخیان بگۆڕن و خۆ ماندوو کەن،ئەو ڕۆمانەی کە باسم کرد،بەدەر لە بابەتی ڕۆمان بوون لێکۆڵینەوەیەکی سایکۆلۆژیانەیشه لە سەر ناخی سیاسەتمەداری کورد...ئەوەی کە بۆ سیاسییەکان ڕەنگی ڕەش دەپۆشن،ڕەنگبێ بگەڕێتەوە بۆ ئەو ڕەشاییەی کە لە سیاسەتدا هەیە،وەک چۆن سپییەتیش هەیە،یان خۆ شایەد فۆرمی پۆشینی ڕەنگی ڕەش زیاتر تیپدارانە بێت لە تێکڕای ڕەنگەکانی تر